Thay tên VINASHIN - SVN để 'có cớ' rót tiền ?

* ANH MINH

Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam(Vinashin) chuyển đổi hoạt động theo mô hình tổng công ty với cái tên mới là VietnamShippingBuilding (SVN).
>>> Không có lợi ích nhóm trong tái cơ cấu Vinashin.

Theo Bộ Giao thông vận tải, dự thảo thành lập, dự thảo điều lệ tổ chức và hoạt động của Tổng công ty Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam đã hoàn tất.

"Bộ Giao thông vận tải vừa trình Thủ tướng Chính phủ phương án tên gọi của Tập đoàn sau khi chuyển đổi", nguồn tin của phóng viên Báo Đầu tư điện tử - baodautu.vncho biết.

Theo ông Nguyễn Văn Công, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải, sau khi thực hiện giai đoạn 1 tái cơ cấu Tập đoàn công nghiệp Tàu thủy Việt Nam, một số giải pháp tái cơ cấu đã được điều chỉnh.

Hiện nay, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, của Chính phủ, các Bộ, Ngành đang thực hiện tái cơ cấu Vinashin theo 3 trọng tâm về mô hình tổ chức, phương án sản phẩm và cơ cấu tài chính.

Về mô hình tổ chức, kết thúc thí điểm thành Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam. Thành lập Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy thuộc Bộ GTVT hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con.

         Công ty mẹ - Tổng công ty được hình thành trên cơ sở tổ chức lại Công ty mẹ - Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam, là công ty TNHH một thành viên do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Công ty mẹ - Tổng công ty có các nhiệm vụ chủ yếu sau: Kế thừa các quyền, nghĩa vụ pháp lý của Công ty mẹ - Tập đoàn; Thực hiện quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật đối với công ty con, phần vốn của công ty mẹ đầu tư vào doanh nghiệp khác.

Giữ lại và tái cơ cấu toàn diện 8 công ty đóng và sửa chữa tàu thủy Hạ Long, Phà Rừng, Bạch Đằng, Sông Cấm, Thịnh Long, Cam Ranh, Công nghiệp tàu thủy Sài Gòn và Công nghiệp hàng hải Sài Gòn.

Các công ty trên đang nắm giữ khoảng 70% năng lực đóng và sửa chữa tàu thủy của cả nước. Đây là những doanh nghiệp có truyền thống, có năng lực, đã được đầu tư kết cấu hạ tầng, dây chuyền công nghệ, thiết bị nâng hạ, gia công cơ khí và một số công nghiệp phụ trợ tương đối đồng bộ, có thể đóng được tàu từ 10.000 - 70.000 tấn và nhiều loại tàu chuyên dùng.

Khi thị trường đóng tàu hồi phục, thị trường tài chính ổn định hoặc có điều kiện thuận lợi, sẽ tiến hành cổ phần hóa; bước đầu Nhà nước giữ cổ phần chi phối và sau đó giảm dần, không nắm giữ cổ phần chi phối. Nguồn tiền thu được từ cổ phần hóa dành để trả các khoản nợ của Tập đoàn khi đến hạn.

"Đối với 236 doanh nghiệp không giữ lại, sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá, quản lý, kiểm soát chặt chẽ tài sản để tái cơ cấu một cách thận trọng, hiệu quả, giảm thiểu tối đa thất thoát. Phấn đấu đến năm 2015 cơ bản thực hiện tái cơ cấu xong theo phương án: Các doanh nghiệp còn vốn chủ sở hữu thì thực hiện cổ phần hóa, bán, chuyển nhượng để thu hồi vốn đã đầu tư; các doanh nghiệp không còn vốn chủ sở hữu thì thực hiện bán, giải thể hoặc phá sản theo quy định của pháp luật", ông Công khẳng định.

Được biết tính đến tháng 9/2013, Tập đoàn đã thực hiện tái cơ cấu được 43 doanh nghiệp (bao gồm: Rút vốn 14 đơn vị; giải thể 14 đơn vị; chuyển nhượng phần vốn góp, bán tài sản 12 đơn vị; bàn giao, chuyển chủ sở hữu, quyền đại diện vốn 03 đơn vị).

Tập đoàn đã tái cơ cấu lao động gắn tới tái cơ cấu tổ chức, quản lý, sản xuất kinh doanh, chuyển giao, cổ phần hóa, bán doanh nghiệp, dự án và thực hiện chính sách đối với số lao động dôi dư.

Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn nhưng để giảm bớt thiệt hại, từ năm 2010 đến nay, Tập đoàn vẫn phải tiếp tục thực hiện các hợp đồng đóng tàu đã ký và đang đóng dở dang.

"Nếu không tiếp tục thực hiện đóng các tàu theo các hợp đồng đã ký kết và đang đóng dở dang nêu trên thì trong 3 năm 2010-2012 số lỗ sẽ còn tăng thêm. Ngoài ra, Tập đoàn đã cố gắng tìm kiếm hợp đồng đóng tàu mới, mở rộng dịch vụ sửa chữa tàu biển trên nguyên tắc tối thiểu là hòa vốn để duy trì sản xuất và bảo đảm công ăn việc làm cho người lao động", lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải cho biết.

*         *        *

Theo đó, Bộ Giao thông - Vận tải vừa có quyết định thành lập Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy trên cơ sở tổ chức lại Công ty mẹ và một số đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam. Đây là động thái quyết liệt trong tiến trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước của ngành giao thôn

 Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy có tên giao dịch quốc tế: SHIPBUILDING INDUSTRY CORPORATION (SBIC) hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, có tổng vốn điều lệ tại thời điểm thành lập là 9.520 tỷ đồng.

Công ty mẹ - Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy là Công ty TNHH một thành viên (MTV) do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, con dấu, biểu tượng, Điều lệ tổ chức và hoạt động; được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng theo quy định của pháp luật.

Công ty con gồm 8 công ty: Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng; Công ty TNHH MTV Đóng tàu Bạch Đằng; Công ty TNHH MTV Đóng tàu Hạ Long; Công ty TNHH MTV Đóng tàu Thịnh Long; Công ty TNHH MTV Đóng tàu Cam Ranh; Công ty TNHH MTV Công nhiệp tàu thủy Sài Gòn; Công ty TNHH MTV Đóng tàu và Công nghiệp hàng hải Sài Gòn và Công ty cổ phần Đóng tàu Sông Cấm.

Theo quy định, các ngành, nghề kinh doanh chính của Tổng công ty là: đóng mới tàu thủy, thiết bị và phương tiện nổi; Sửa chữa, hoán cải tàu thủy, thiết bị và phương tiện nổi; tư vấn, thiết kế tàu thủy và phương tiện nổi; tái chế, phá dỡ tàu cũ.

Ngoài ra, Tổng công ty còn có nhiệm vụ khai thác cảng biển, cảng thủy nội địa, bến tàu, cầu tàu; kinh doanh hoạt động lai dắt, tàu kéo, tàu đẩy, sà lan, phương tiện nổi; xây dựng công trình thủy, nhà máy đóng tàu; sản xuất chế tạo kết cấu thép; Các ngành, nghề sản xuất phụ trợ phục vụ trực tiếp cho ngành đóng mới và sửa chữa tàu thủy.

Tập đoàn Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam chấm dứt hoạt động kể từ ngày Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Được biết, sau khi được thành lập, Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy có trách nhiệm kế thừa các quyền, nghĩa vụ pháp lý và lợi ích hợp pháp của công ty mẹ - Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam; trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư vốn vào các công ty con, công ty liên kết; chịu trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước tại Công ty mẹ và vốn đầu tư vào công ty con, công ty liên kết.

Đơn vị này sẽ phải khẩn trương thực hiện sắp xếp lại 234 doanh nghiệp thuộc cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp tài thuỷ Việt Nam trước đây không tiếp tục duy trì trong cơ cấu Tổng công ty: cổ phần hóa, bán chuyển nhượng vốn, chuyển giao, sáp nhập 69 doanh nghiệp; Bán, giải thể, phá sản 165 doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các đơn vị thành viên của Tổng công ty tiếp tục thực hiện các quyền, nghĩa vụ pháp lý và lợi ích hợp pháp của đơn vị thành viên với Công ty mẹ - Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy theo quy định của pháp luật. Trong thời gian chuyển đổi mô hình tổ chức, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch công ty, Tổng giám đốc (Giám đốc) và các cá nhân có liên quan của các đơn vị chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ tài sản, tiền vốn của đơn vị, không để hư hỏng, hao hụt, thất thoát.

A.M (ĐTVN-O)

-----------------

Lỗi tại 'hoa hồng'

Không hề lạ khi Luật Đấu thầu vừa được đưa ra thảo luận tại Quốc hội lại giống như Quy chế đấu thầu thuốc chữa bệnh. Dù không ai nói ra, nhưng cái tâm thế - qua những phát biểu - thì những ám ảnh từ vaccine Quinvaxem, từ Cát tường… là rất rõ ràng.

Có nhiều chi tiết đã được công bố công khai:

Nào là có tới 1.143 loại thuốc do BHYT chi trả, nhưng từ trước tới nay không ai kiểm soát và không biết giá thuốc cao hay thấp.

Rồi thì “thuốc trúng thầu vào bệnh viện cao hơn 2-3 lần so với giá thị trường”. Nếu cần phải có một ví dụ, thì chẳng hạn như trường hợp thuốc Spoxin - do chính Bộ Y tế phát hiện, tại BV Việt Đức: Giá kê khai 2.500 đồng, trong khi giá nhà thuốc bệnh viện mua là 14.000 đồng. Hay thuốc Azilide giá kê khai chưa đến 3.000 đồng, nhưng giá nhà thuốc mua là 12.500 đồng.

Và quan trọng nhất, giá đấu thầu cao gấp 2-3 hay 10 lần, nhưng vẫn đúng.

Thực tế giá thuốc đang cho thấy một logic rất rõ ràng: Nếu thuốc qua đấu thầu mà đắt gấp 2-3 lần thị  trường thì việc gì phải đấu thầu, phải xây dựng luật. Vấn đề, vì thế, chưa chắc đã phải là luật quy định như thế nào, mà luật có khe hở gì và đang được thực hiện như thế nào.

Thuốc - thực ra cũng là một mặt hàng và đã nói đến hàng hóa thì then chốt là yếu tố minh bạch.

Trong chính ngày QH thảo luận về Luật Đấu thầu, hội thảo trước đối thoại về phòng, chống tham nhũng lần thứ 12, Thanh tra Chính phủ đóng dấu xác nhận một loại hình tham nhũng mới mang cái tên mỹ miều là “hoa hồng”, là “gửi giá”.

Lỗi tại hoa hồng!

Nhớ hồi đầu tháng 9, trong buổi đấu thầu thuốc, bên cạnh 65 nhà thầu, bên cạnh đại diện BHYT, lãnh đạo BV Việt Đức đã làm một việc chưa từng có là mời đại diện báo chí đến dự. Bữa đó, thay vì đấu giá chọn thuốc rẻ nhất như hướng dẫn trong thông tư 01 hiện hành, BV Việt Đức đặt ra hai tiêu chí để chấm thầu: Chất lượng tốt và giá cả phù hợp.

Có lẽ, ám ảnh trước những trường hợp thuốc đến mức thái quá như ở Hải Phòng: Có loại kháng sinh tiêm nguồn gốc Trung Quốc chỉ 8.900 đồng/lọ đã khiến họ đưa ra tiêu chí này để tránh tình trạng thuốc giá rẻ chất lượng thấp.

Điều ít nhất có thể nhìn thấy là sau đó người dân - đặc biệt là các bệnh nhân - đã nhìn thấy hai chữ “công khai”, “minh bạch” trên báo chí.

Một việc chưa từng có tiền lệ, nhưng đáng trở thành một tiền lệ cho những cuộc đấu thầu giá thuốc. Bởi chừng nào người dân còn chưa được thực hiện quyền mặc cả, chừng nào ''hoa hồng'' vẫn tồn tại như một thứ lệ bất thành văn sau những “hợp đồng gầm bàn”, chừng nào các cuộc thầu vẫn u u minh minh thì chừng đó, nghịch lý thuốc qua đấu thầu có giá cao gấp 2-3 lần thuốc thị trường vẫn sẽ còn tồn tại - như nó đã từng tồn tại suốt 15 năm qua.

Hôm qua, trước nghị trường, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các Vấn đề xã hội của QH Nguyễn Văn Tiên có lẽ không vô tình khi nhắc rằng: “Bộ Y tế chưa từng kêu ca về giá thuốc”. Có lẽ, Bộ Y tế nên bắt đầu sự minh bạch bằng việc - thay mặt những người dân - kêu ca về giá thuốc! (LĐO)

----------------

Tổng thống lập web để người dân tố cáo tham nhũng

Tổng thống Kenya Uhuru Kenyatta vừa mở một trang web để người dân báo cáo các vụ việc tham nhũng trực tiếp tới ông.

 Tổng thống Kenyatta là con trai của tổng thống đã thành lập đất nước Kenya. Tháng 3 vừa qua, ông Kenyatta giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống với lời cam kết sẽ thống nhất đất nước sau các cuộc bầu cử gây tranh cãi hồi năm 2007 và cam kết chống tham nhũng.

Với trang web này, người sử dụng có thể đăng tải những đoạn video, ảnh và các tài liệu khác, đồng thời cũng có thể lựa chọn từ một danh sách dài các cơ quan của chính phủ để tố cáo.

Để bảo vệ cho người tố giác, trang web cũng đồng ý cho người đâm đơn không nêu tên nếu họ muốn.

Ngoài ra, người dân cũng có thể tố giác tham nhũng tới thẳng Tổng thống Uhuru Kenyatta bằng tin nhắn.

Theo tổ chức Minh bạch quốc tế, Kenya đứng thứ 139 trên tổng số 176 nước về chỉ số nhận thức tham nhũng toàn cầu.

Song, người dân Kenyaít khi gửi đơn tố giác về hành vi tham nhũng và hối lộ vì họ cảm thấy nhà chức trách hầu như không có động thái phản hồi nào.

(PLO)

-----------------

Đề nghị đồng bào không tin vào lời nhà ngoại cảm

 

“Bộ Quốc phòng chúng tôi không nhờ nhà ngoại cảm để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Tôi nghĩ Bộ Lao động Thương binh và Xã hội phải có văn bản chỉ đạo việc này. Còn phía cơ quan báo chí thì cũng nên khuyên người dân không nên tin vào hoạt động ngoại cảm để đi tìm hài cốt liệt sĩ”.’’

            Bộ trưởng Phùng Quang Thanh: - Hiện nay Bộ Quốc phòng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ dựa trên nhiều thông tin: hồ sơ, tư liệu, trong đó có cả nhân dân địa phương giới thiệu. Kể cả việc dựa vào tài liệu do phía Mỹ cung cấp sau khi họ chôn cất trong chiến tranh. Thậm chí kể cả những người tham gia Việt Nam Cộng hoà trước đây bây giờ họ nghĩ lại, trao cho mình những thông tin đó.

              Dựa trên thông tin đó, các đội quy tập liệt sĩ đã lấy lại những thông tin đó và đi đến tìm kiếm. Hoàn toàn không có chuyện Bộ Quốc phòng dựa vào các nhà ngoại cảm….

                >> Đọc tiếp/Nguồn  

----------------

Chính phủ cần báo cáo khách quan hơn

 

… Theo ĐB Khải, bội chi ngân sách 2013 dự kiến tăng 5,3% là không tốt, nhiều dự án thiếu vốn kéo dài nên chậm phát huy hiệu quả.

“Chính phủ cần khắc phục bội chi những năm tiếp theo, chi cho đầu tư công cần kiểm soát chặt chẽ, có danh sách các dự án được đầu tư, trình QH xem xét, phê duyệt”, ĐB Khải đề nghị.

Đặc biệt, ĐB Khải có ý kiến rằng đầu tư thủy điện trong thời gian qua không an toàn, gây nhiều hậu quả và nhiều dự án dàn trải, lãng phí, không có quy hoạch….

“Nghe báo cáo của Chính phủ thì chúng tôi thật sự yên tâm. Tuy nhiên trên thực tế thì Chính phủ cần báo cáo một cách khách quan hơn. Nghe báo cáo của Chính phủ thì chúng ta thấy màu hồng, nghe báo cáo thẩm tra của QH thì chúng ta thấy màu xám. Tôi biết, dưới mỗi góc nhìn khác nhau thì sẽ có một đánh giá khác nhau nhưng về kinh tế, xã hội thì cần chính xác.”

                >> Đọc tiếp/Nguồn 

---------------

CHỐNG BẢO KÊ

* DUY KIÊN

Chống việc bảo kê, bao che tội phạm, được Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đặt ra như một yêu cầu chính thức với Chính phủ, sau khi phát hiện dấu hiệu bảo kê của một bộ phận cán bộ công chức trong cơ quan nhà nước để các doanh nghiệp, băng nhóm hoạt động theo kiểu xã hội đen trong một vài vụ việc. 

Thực ra, không phải bây giờ mà ngay từ hồi tháng 5.2013, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, với vai trò là Trưởng ban Chỉ đạo Chương trình Quốc gia phòng - chống tội phạm của Chính phủ đã từng có văn bản yêu cầu Bộ Công an, tỉnh Hưng Yên, TP.HCM và Hải Phòng phải điều tra, xử lý nghiêm các băng nhóm “xã hội đen” hoạt động bảo kê, lộng hành. Chỉ đạo này xuất phát từ các vụ án nổi cộm như vụ Phạm Khắc Tú ở Hưng Yên; 3 giang hồ khét tiếng ở Hải Phòng bỗng "tâm thần" khi bị bắt và tiếp tục điều hành băng nhóm tội phạm; hay tội phạm bảo kê taxi ở TP.HCM… Ngoài ra, một số vụ việc phát hiện gần đây cũng cho thấy, có hoạt động bảo kê của các băng nhóm tội phạm và đó là nỗi kinh hoàng của những người dân lương thiện, là mầm mống của những bất ổn về an ninh, trật tự.

 Nhưng vấn đề ở đây là, Ủy ban Tư pháp đã lo ngại chỉ ra rằng, hoạt động “xã hội đen”, bảo kê có đất sống là do chúng tìm được mạch sống ngay chính trong hệ thống quản trị nhà nước của các lực lượng trong chính quyền. Có những vụ đã bị phát hiện, như vụ 7 công an bị bắt vì có hành vi “bảo kê” cho các đối tượng mua bán trái phép ma túy tại “chợ ma túy Thanh Nhàn”, Hà Nội; vụ nhận tiền “bảo kê” một sới bạc ở Đồng Nai; vụ một phó công an thị trấn ở Nghệ An từng phải vào tù vì bảo kê mại dâm… 

Sẽ rất khó giải thích, khi nhiều sới bạc, băng nhóm “xã hội đen” ở các địa phương như Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Hòa Bình… dù hoạt động trắng trợn, trong một thời gian dài, nhưng chỉ bị triệt phá khi Bộ Công an trực tiếp ra tay. Rất khó giải thích khi bà bán chè chén vỉa hè cũng nói rằng phải chi 50.000 đồng/tháng để được “mật báo” mỗi khi đội trật tự xuống đường. 

Tại một hội nghị về phòng - chống tội phạm hồi đầu năm 2013, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc từng tuyên bố: “Nơi nào tội phạm hoành hành phải thay trưởng công an nơi đó”. Tất nhiên, không phải hành vi nào “làm ngơ” cho tội phạm lộng hành cũng do bảo kê, nhưng rõ ràng thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm trước cái ác cũng phải bị coi là một tội ác.

Muốn trấn áp tội phạm, muốn chặt đứt mạch sống của hoạt động bảo kê, cũng cần những chiến dịch bàn tay sạch, siết chặt trong đội ngũ.

D.K

(TNO)

-------------------

Trung Quốc - CON SỐ 5 GIỮA HÀ ĐỒ - Kỳ 4

* BÙI VĂN BỒNG

(tiếp theo - Kỳ 4)

4- Mưu đồ bành trướng của nhà Thanh bị Pháp đánh chặn

Chiến tranh Pháp-Thanh là cuộc chiến giữa Đệ Tam Cộng hoà Pháp và Đế quốc Mãn Thanh, diễn ra từ tháng 9 năm 1884 đến tháng 6 năm 1885. Cuộc chiến nổ ra vì Pháp muốn kiểm soát vùng đồng bằng Bắc Bộ và con đường đến tỉnh Vân Nam. Ngược lại, nhà Thanh không muốn  sự hiện diện quân sự của Pháp Bắc Kỳ, vì điều này sẽ trực tiếp uy hiếp vùng biên giới phía nam của họ. Sâu xa hơn nữa, là nhà Thanh muốn nhân cơ hội này để chiếm đoạt[1]hoặc là duy trì ảnh hưởng của mình đối với Việt Nam, vốn là chư hầu truyền thống của Trung Quốc.

Mặc dù Hiệp ước Sài Gòn 1874 cho phép tàu thuyền Pháp đi thám hiểm các dòng sông, nhưng tới những năm đầu 1880, quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc tiếp tục quấy nhiễu và cản trở các thương gia Pháp. Hệ quả là chính quyền Pháp phái một lực lượng viễn chinh nhỏ với nhiệm vụ quét sạch quân Cờ đen khỏi vùng đồng bằng sông Hồng. Quân Pháp nhanh chóng đánh chiếm thành Hà Nội và chuẩn bị tiễu trừ các lực lượng quân sự chống đối họ, bao gồm quân củatriều đình Huế do Phò mã Hoàng Kế Viêm quản lĩnh và quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc. Nhà Thanh vốn luôn phản đối sự hiện diện của Pháp trên Bắc Kỳ liền bắt đầu chuẩn bị chiến tranh. Lấy cớ tiễu trừ thổ phỉ, quân đội Vân Nam và Lưỡng Quảng (Quảng Đông, Quảng Tây) được điều động tiến sát về biên giới, sẵn sàng vượt biên giới tiến sang Bắc kỳ. Nhà Thanh cũng hạ lệnh cho hải đội Quảng Đông, gồm 20 thuyền tiến vào hải phận của Việt Namđể thị uy. 
                                            >>+ Mời xem từ: > Kỳ 1 ;  Kỳ 2  ;  Kỳ 3  

Tới ngày 17 tháng 6 năm 1882, quân Thanh từ Vân Nam do Tạ Kính Bưu, Đường Cảnh Tùng chỉ huy vượt biên giới tràn sang Bắc Việt, đóng ở Bắc Ninh và ở Sơn Tây, có quan bố chính Quảng Tây là Từ Diên Húc đem quân sang tiếp ứng, phối hợp với các lực lượng tiền tiêu đã đồn trú tại Bắc Việt từ tháng 8 năm 188, để hỗ trợ cho quân Nam của Hoàng Kế Viêm và quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc

Quân Pháp dưới sự chỉ huy của đại tá Henri Rivière chiếm thành Hà Nội, thủ phủ vùng Bắc Bộ vào ngày 25 tháng 4 năm 1882. Triều định Huế cử quan kinh lược chánh phó sứ là là ông Nguyễn Chính và Bùi Ân Niên đem binh lui về Mỹ Đức để cùng với Hoàng Kế Viêm tìm cách chống giữ. Nhưng quan khâm sứ Rheinart sang thương thuyết rằng việc đánh thành Hà Nội không phải là chủ ý của nước Pháp, và xin sai quan ra giữ lấy thành trì. Triều đình Huế bèn sai nguyên Hà Ninh tổng đốc Trần Đình Túc làm Khâm sai đại thần, quan Tĩnh biên phó sứ là Nguyễn Hữu Độ làm phó khâm sai, ra Hà Nội để cùng với đại tá Henri Rivière thu xếp mọi việc. Đại tá Rivière trả thành Hà Nội cho quan nhà Nguyễn, nhưng vẫn đóng quân ở trong Hành cung. Theo yêu sách của Rivière, nhà Nguyễn phải chấp nhận quyền bảo hộ của Pháp, phải trao thành Hà Nội cho Pháp quản lý, đặt thương chánh tại Bắc kỳ và giao cho Pháp cai quản.

Triều đình Huế không chấp nhận các điều kiện khắc nghiệt đó nên đàm phán đổ vỡ. Ông Phạm Thận Duật được cử sang Thiên Tân cầu cứu với triều đình nhà Thanh. Tổng đốc Lưỡng Quảng là Trương Thụ Thanh làm mật sớ về tâu với vua nhà Thanh, đại lược nói: "nước Nam và nước Tàu tiếp giáp với nhau mà thế lực nước Nam thật là suy hèn, không có thể tự chủ được nữa, vậy ta nên mượn tiếng sang đánh giặc mà đóng giữ ở các tỉnh thượng du. Đợi khi có biến thì ta chiếm lấy những tỉnh ở về phía bắc sông Hồng, nên quân Thanh nhân cơ hội này tiến vào Bắc Việt.

Tháng 11 năm 1882, Đại sứ Pháp Bourée tại Trung Hoa tiến hành một cuộc gặp mặt với Phó vương Trực Lệ (Zhili-tức vùng Bắc Kinh) Lý Hồng Chương, trong đó hai bên tính đến khả năng nhượng vùng Lào Cai cho nhà Thanh để lập một cửa khẩu vào Vân Nam, đồng thời thiết lập một đường phân giới dọc theo sông Hồng, theo đó phần phía bắc sẽ thuộc về nhà Thanh, phần phía nam sẽ do Pháp quản lý. Lý Hồng Chương đồng ý với thỏa thuận đạt được này, và chuyển thỏa thuận về Đổng lý Nha môn nhà Thanh để phê chuẩn. Tuy nhiên chính phủ của Thủ tướng Jules Frrry không đồng ý phê chuẩn hiệp nghị này và triệu hồi Đại sứ Bourée về nước.

Tại Pháp, ngày 21 tháng 10 năm 1882, bộ trưởng Hải quân và Thuộc địa yêu cầu chính phủ Pháp tăng viện cho Sài Gòn 10 triệu france và 6.000 binh sĩ để giải quyết vụ khủng hoảng ở Bắc Kỳ. Sau một cuộc tranh luận gay gắt trong phiên họp Hội đồng Nội các, tổng thống Pháp Jules Grevi phản đối quyết liệt và chỉ sau khi bộ trưởng Hải quân và Thuộc địa Jauréguiberry dọa từ chức, Hội đồng thỏa thuận gởi tăng viện cho Sài Gòn 700 binh sĩ do tàu Corrèze chở đến Sài Gòn. Số quân này đến Sài Gòn ngày 13 tháng 02 năm 1883 và chuyển ra Bắc Kỳ vào ngày 15 tháng 02. Tới ngày 10 tháng 11, bộ trưởng Hải quân và Thuộc địa gởi công điện khẩn tới Sài Gòn cách chức Thống đốc Nam Kỳ Le Myre de Villers với lý do ông này vượt quá quyền hạn và bị thay thế bởi Charles Thomson. Ông Thomson nhận bàn giao chức vụ thống đốc Nam Kỳ vào ngày 12 tháng 01 năm 1883.

Ngày 12 tháng 3 năm 1883 Rivière chiếm mỏ than Hòn Gai và đặt một đồn binh gồm 25 người canh giữ. Trong thời gian đó, tổng đốc Nam Định tuyển mộ hơn 10 ngàn dân phu xây dựng các công sự phòng thủ, ngăn cản quân Pháp nhận tiếp viện bằng đường biển. Sau khi nhận thêm quân tiếp viện từ Nam kỳ, đại tá Rivière để thiếu tá hải quân Berthe de Villers với 400 quân lại giữ Hà Nội, còn lại đem đi đánh Nam Định. Lực lượng Pháp đánh thành Nam Định rất hùng hậu, gồm tuần thám hạm Pluvier, pháo thuyền Fanfare, La Hache, Yalagan, Carabine, La Surprise, tàu hơi nước Hải Phòng, các tàu chuyển vận loại nhỏ Kiang Nam, Tonkin, Whampoa và 4 ghe mành, 4 đại đội thuỷ quân lục chiến, tổng cộng gồm chừng 800 người và một đội lính bộ binh bản địa. Đến ngày 27 tháng 3 năm 1883, quân Pháp hạ thành Nam Định với tổn thất rất nhỏ, chỉ có trung tá Carreau bị thương nặng rồi chết và 2 người nữa bị thương, trong khi phía quân Nam mất 200 người.

Trận Cầu Giấy

Nhân lúc Rivière vắng mặt, quân Nam tổ chức tấn công Hà Nội, tại làng Gia Quất tổng Gia Thụy huyện Gia Lâm tỉnh Bắc Ninh thời Nguyễn (Pháp gọi là Trận Gia Cuc), nhưng bị de Villers đẩy lui, (địa danh này nay thuộc Ngọc Thụy quận Long Biên, Hà Nội). Tình hình quân Nam trở nên nghiêm trọng, nhưng nhận được sự tiếp sức của quân Cờ đen và được quân Thanh yểm trợ, quân Nam và quân Cờ đen quay lại đánh thành Hà Nội. Quân Cờ đen tiến về đóng đại bản doanh ở phủ Hoài Đức, đồng thời Tổng đốc Bắc Ninh là Trương Quang Đản cùng với quan phó kinh lược Bùi Ân Niên đem binh về đóng ở Giốc Gạch, thuộc huyện Gia Lâm chuẩn bị sang đánh Hà Nội. Quân Cờ đen để khiêu khích quân Pháp, đốt phá các khu giáo dân, lợi dụng đêm tối dùng pháo đặt trên lưng voi bắn vào Hà Nội, rồi tới ngày 10 tháng 5, gửi chiến thư thách Rivière ra đánh.

Để ngăn chặn hướng tấn công của quân Cờ Đen và quân triều đình từ Phủ Hoài, Rivière tổ chức một cuộc hành quân lớn đánh vào phủ Hoài Đức (Dịch Vọng Từ Liêm). Cuộc hành quân này có qui mô lớn, do thiếu tá Berthe des Villers làm tổng chỉ huy, gồm có:

Quân Pháp tại trận Cầu Giấy

- 2 đại đội thủy bộ binh cùng với các thủy binh của tàu chiến Victorieuse do trung úy hải quân Le Pelletier de Ravinières chỉ huỵ

- 2 đại đội thủy bộ binh và các thủy binh của tàu chiến Villars do trung úy hải quân Sentis chỉ huy.

- 2 đại đội thủy bộ binh và các thủy binh của tàu chiến Léopard do thuyền phó Lebris chỉ huỵ với lực lượng tổng cộng chừng 500 người.

Cuộc hành quân bắt đầu vào lúc 4 giờ sáng ngày 19 tháng 05 năm 1883. Quân Pháp tiến về phía Cầu Giấy, là một cây cầu bắc ngang qua sông Tô Lịch chảy về hướng Bắc trước khi đổ vào Hồ Tây. Tinh thần quân Pháp rất cao, họ vừa đi vừa cười đùa và hát, vì họ cho rằng trận chiến sẽ rất dễ dàng. Đi được không bao xa khỏi Hà Nội, quân Pháp đã phát hiện bóng quân Cờ đen ẩn núp sau các lũy tre, nên Rivière hạ lệnh tăng tốc độ hành quân để chặn bắt chủ lực quân địch. Thiếu tá Berthe des Villers và đại úy Puech tiến chiếm Cầu Giấy, chia quân lục soát làng Tiên Đồng (thôn Tiền xã Dịch Vọng, nằm bên phải Cầu Giấy) rồi quay hướng sang làng Yên Khê (nằm bên trái Cầu Giấy) dày đặc tre rừng rất vững chắc, phù hợp cho việc đóng trại và phục kích của quân Cờ Đen. Quân Pháp dùng trọng pháo bắn vào làng Yên Khê Thượng (Thượng Yên Quyết) và làng Trung Tường (thôn Trung xã Dịch Vọng, nằm bên trái đường Cầu Giấy ngày nay), chuẩn bị tiến quân vào. Rivière và phụ tá tham mưu de Marolles cùng với Berthe des Villers vượt lên trước đoàn quân tiến vào khu chợ cách Cầu Giấy khoảng 330 mét.

Quân Cờ Đen trong làng Trung Tường bị quân của Trung úy Pelletier de Ravinières tiến đánh phải rút lui, quay sang tăng cường ổ phục kích của quân Cờ Đen chặn đường rút lui của cánh quân Pháp bên sông Tô Lịch. Khi quân Pháp lọt vào ổ phục kích, quân Cờ đen tràn ra để cắt đứt hậu quân Pháp. Bị vây đánh, quân Pháp co cụm lại, nên càng dễ dàng trở thành bia cho quân Cờ đen bắn hạ. Thiếu tá Berthe des Villers bị trúng đạn thương nặng, khiến Rivière phải ra lệnh rút lui, nhưng quân Cờ Đen từ các lũy tre làng dày đặc ào ra tứ phía để tấn công, quân lính Pháp có nhiều người bị giết. Rivièr và Marolles vội hạ lệnh rút lui về Cầu Giấy để chống cự. Một khẩu pháo rơi vào tay quân Cờ đen sau khi toàn bộ nhóm pháo thủ bị hạ sát, nên Rivièr cùng một toán quân xông ra để chiếm lại. Trong khi cùng một sĩ quan di chuyển khẩu pháo để đặt vào một địa thế ở Cầu Giấy, H. Rivièr bị trúng đạn ngay giữa trán ngã quỵ xuống chết ngay.

Quân Cờ Đen ào ra cắt lấy đầu H. Rivière, quân Pháp bị thua một trận đánh lớn, thiệt hại rất nhiều về nhân mạng, sĩ quan cũng như binh lính. Ngoài Rivière bị giết chết, nhiều sỹ quan khác như sỹ quan tùy tùng Clerc, sĩ quan tham mưu de Marolles bị thương, đại úy Jacquin và trung úy Heral de Brisis, đều thuộc thủy quân lục chiến bị tử trận, thiếu tá Berthe des Villers bị trọng thương, được đưa về Hà Nội nhưng cũng không qua khỏi, chừng 50 lính Pháp bị giết tại trận, hơn 70 lính bị thương. Trong thời gian sau đó, quân Nam liên tục tấn công quân Pháp ở Hà Nội, Hải Phòng và Nam Định, nhưng đều bị quân Pháp đánh lui.

Tin Rivière bị giết truyền về Paris, chính phủ Pháp của thủ tướng Jules Ferry vốn đang do dự về việc chinh phục Bắc kỳ, đổi thái độ sang chủ chiến. Nghị viện thông qua chiến phí 5 triệu rưỡi franc và đưa một đoàn quân 3000 người xuống tàu đi Viễn Đông. Thiếu tướng Bouet, nguyên là sỹ quan hải quân, ở Nam Kỳ được phái ra làm ra thống đốc quân vụ ở Bắc Kỳ, Hải quân thiếu tướng, Đô đốc Courbet, nguyên toàn quyền New Caledonia được lệnh đem một đội chiến thuyền sang tiếp ứng, Bác sỹ Harmand, nguyên là bác sỹ giải phẫu của hải quân, sứ thần Pháp ở Xiêm, được cử ra làm toàn quyền để phối hợp các hoạt động quân sự và dân sự.

Vừa đặt chân tới Hà Nội cùng 200 lính tây và 300 lính tập, tướng Bouet đã ban hành ngay tình trạng khẩn cấp ở Bắc Kỳ, đồng thời cho phép một thuộc hạ cũ Jean Dupuis là Georges Vlavianos tuyển mộ và thành lập một tiểu đoàn quân Cờ Vàng, một đội quân kỵ binh tiền sát và một đội dân quân bản địa. Bouet cũng cho xây đắp, thêm đồn bốt phòng thủ thành Hà Nội và chỉnh đốn việc phòng thủ ở các thành Hải Phòng và Nam Định….

                     (còn tiếp)

--------------------