Chất vấn tại nghị trường: Ưu điểm và lắng đọng

Cựu ĐBQH- Gs.Tskh. Nguyễn Ngọc Trân

Phiên chất vấn tại nghị trường vừa kết thúc với nhiều tranh luận bất hủ, có cả ưu điểm và ưu tư.

Ưu điểm và lắng đọng

Các phiên chất vấn của Quốc hội tại kỳ họp lần thứ 7 đã xong.

Cùng với các cuộc thảo luận về báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về giáo dục đại học, và về dự án đường sắt cao tốc, nôi dung chất vấn đối với bốn Bộ trưởng Giao thông Vận tải, Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đề cập những vấn đề mà cử tri đang rất quan tâm. Quan tâm vì tính bức xúc của chúng mà cũng vì sự quản lý nhà nước đối với những vấn đề đó bộc lộ những yếu kém đáng lo.

Số thành viên Chính phủ trả lời chất vấn ít hơn, cho phép dành nhiều thời gian cho mỗi vị. Đó là những ưu điểm được cử tri ghi nhận.

Ngoài những mặt được, chưa được mà Chủ tịch Quốc hội đã kết luận sau mỗi phiên chất vấn và trả lời chất vấn, và đã phát biểu kết thúc sau phiên cuối cùng, có rất nhiều vấn đề đọng lại sau các phiên chất vấn. Xin được nêu lên mấy nội dung.

[caption id="attachment_6043" align="aligncenter" width="480" caption="Bộ trưởng Hoàng Anh Tuấn: "Tôi có 3 cậu con trai, mấy bố con cũng thích chơi game, nhưng không chơi game bạo lực, chỉ chơi game vui vẻ thôi". Ảnh: Lê Anh Dũng"][/caption]Sự phối hợp liên ngành phơi bày nhiều lỗ hổng

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, sự phối hợp liên ngành còn quá nhiều lổ hổng và yếu kém. Đó là chưa nói đến sự phối hợp giữa trung ương và địa phương. Đây không phải là một vấn đề mới, vì đã được nói đến nhiều lần ngay tại diễn đàn Quốc hội từ các khóa trước. Bước tiến và tốc độ cải tiến trong sự phối hợp, tôi tự hỏi không biết có thể đo được với đơn vị gì. Chỉ biết rằng, lỗ hổng và yếu kém có hậu quả là lãng phí, thất thoát, tham nhũng tài sản, ngân sách nhà nước và tại sao không thiệt hại đến văn hóa đạo đức, đến chủ quyền quốc gia?

Chỉ tại kỳ họp này, sự yếu kém thể hiện rất rõ qua việc cho thuê đất rừng. Cử tri khó có thể chấp nhận các lập luận theo kiểu "Bộ Nông nghiệp chỉ quản lý rừng, còn đất thì do Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý". Hay là cung cách quản lý: "Địa phương họ làm đúng luật. Khổ thế. Họ có quyền làm theo phân cấp. Bây giờ rà lại thì đúng là có chuyện"!

Việc chơi games online cũng vậy. Tác hại của trò chơi trực tuyến bị lợi dụng quá rõ nhưng chờ tới khi được chất vấn thì Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mới tính với Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông việc "sẽ mau chóng ngồi lại với nhau để tính cách giải quyết". Các vị này còn quên Bộ Giáo dục và Đào tạo mà người đứng đầu đang kiêm nhiệm Phó Thủ tướng phụ trách mảng văn xã!

Có quá nhiều phát biểu bất ngờ đến mức bất hủ

Cử tri đã được mắt thấy tai nghe những phát biểu bất ngờ đến mức có thể gọi là bất hủ. Không ít trong một kỳ họp.

Việc không có cầu để qua sông đến mức người dân, lớn và bé, phải đu dây qua sông ngót 8 tháng sau cơn bão số 9 đã được vị tư lệnh ngành giao thông vận tải cho là một "sáng tạo bất ngờ"!

Công việc của Bộ trong vấn đề lễ hội "một mình chúng tôi làm không xuể, khó khăn quá", cho nên theo Bộ trưởng "vĩ mô thì Bộ chúng tôi cố gắng, chứ vi mô thì nhờ ĐBQH"!

[caption id="attachment_6044" align="aligncenter" width="480" caption="Về việc đồng bào đu dây qua sông Poko, Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng: "một sáng tạo không ngờ tới". Ảnh: Lê Anh Dũng."][/caption]

Trong khi các vị đại biểu Quốc hội, cử tri và nhiều chuyên gia am tường cho là luận chứng cho một dự án dự kiến sẽ chi nhiều chục tỉ USD là chưa đủ sức thuyết phục, thì một vị Bộ trưởng kêu gọi "Bài toán kinh tế, môi trường, công nghệ... chúng tôi đã tính hết. Quốc hội cứ quyết chủ trương đi". Hoặc, liên quan đến dự án này, vị tư lệnh khác lại cho rằng "(...) hình như ban dự án này trách nhiệm quá nên làm quá kỹ" báo cáo với Quốc hội. Bất ngờ ở phát biểu trên chính là vị này đã quên rằng Quốc hội, theo Hiến pháp, là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở nước ta.

Khi phát biểu rất dễ lỡ lời. Chính vì thế mới có câu "Phải uốn lưỡi bảy lần trước khi nói". Mong rằng các vị vừa được nhắc đến, và những vị khác nữa hãy nhớ lấy lời dặn trên mà ai cũng biết, và rằng một thái độ từ tốn đôi khi cũng giúp giảm nhẹ cho một lời nói lỡ.

Đại ngôn không thay cho chất lượng dự báo

Rất nhiều cử tri, trong đó có tôi, còn khá bất ngờ trước những khẳng định, chắc như đinh đóng cột, về những điều sẽ xảy đến... mười năm, hai mươi năm, bốn mươi năm sau! Xin được dẫn: "Thu nhập bình quân đầu người hiện nay 1.200 USD, nhưng với tốc độ tăng trưởng kinh tế tương lai thì đến 2020 sẽ là 3.000 USD, và lần lượt tăng 6.000, lên 12.000 và sẽ đạt 20.000 năm 2050".

Ai cũng biết trong một năm, hiện nay, tổng số tri thức và công nghệ được tạo ra cao gấp rất nhiều lần cách đây 50 năm và sẽ ngày càng nhanh hơn nữa. Mặt khác, ai có thể dự báo cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1997, và gần đây hơn cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu? và các cuộc khủng hoảng đó đã kéo các nền kinh tế và tự do hóa thương mại lùi bao nhiêu năm, chuyển hướng như thế nào?

Thú thật, những đại ngôn như "quyết tâm mang tầm chiến lược", "lộ trình chiến lược" không đủ sức thuyết phục, nhất là khi cử tri liên hệ với chất lượng của công tác dự báo hiện nay và cách điều hành mà "bây giờ rà lại thì đúng là có chuyện".

 (Nguồn: VNN)

Make love và take off

Nghiệm ra trong suốt đời mình, hễ việc gì mà mình cố đều thành cả, trừ việc học ngoại ngữ. Không biết cái đầu mình cấu tạo bằng chất gì mà không sao nuốt nổi món ngoại ngữ. Việc học ngoại ngữ của mình na ná việc cai thuốc lá vậy, học đi học lại bao nhiêu lần tóm lại how are you vẫn hoàn how are you

Thấy Phạm Xuân Nguyên, Phạm Thị Hoài đọc nói tiếng Tây veo véo vừa thèm vừa ghen tỵ, mỗi đưa ba bốn ngoại ngữ, kinh. Mình thì ngoài tiếng Việt ra có thêm tiếng Nga, tiếng Anh Tiếng, tiếng nào cũng như mèo mửa. Tiếng Nga có từ thời học Bách Khoa, đến nay quên sạch không còn một từ, kể cả cái từ “vừa đi vừa đái vừa che” gốc của nó thế nào cũng không sao nhớ nổi. Ngu thế không biết.

Tiếng Anh được Nguyễn Thanh Sơn, Nguyệt Cầm và hai ông tây tên là Dean và Piter dạy cho hai ba năm trời, khi học thì ngon lành lắm, ra đường vấp phải ngọn cỏ là quên sạch. Xấu hổ chết được.

Nói thế thôi, nhìn lên không bằng ai nhưng nhìn xuống còn hơn được ối người. Ít nhất cũng hơn được Trung Trung Đỉnh, Bảo Ninh. Bảo Ninh thì chỉ kiên quyết bíêt có 3 từ là yes, no và wine, thế là quá đủ. Khổ nỗi khi người ta hỏi thăm vợ ông có khoẻ không thì ông tưởng hỏi ông có thích uống rượu không, lập tức giả đò khiêm tốn nói no no.

À  quên, Bảo Ninh còn biết từ Woman nữa. Một hôm mấy ông tây đến nhà, có Phan Vàng Anh nữa, ông giới thiệu Phan Vàng Anh cho mấy ông tây, nói this is Phan Vàng Anh, woman nhà văn .

Trung Trung Đỉnh thật tài. Đi Nga học Goorki 6 tháng, trong tay có cuốn hội thoại Việt Nga. Muốn nói câu gì thì chỉ vào câu Việt rồi đưa cho người Nga, người Nga lại chỉ vào câu Nga đưa lại cho ông để ông nhìn sang câu Việt. Thế mà thông suốt cả. Còn tán được em Nga chân dài miên man, đã đời.

Khi chia tay em Nga khóc như mưa chỉ vào câu Nga: em  nhớ anh lắm . Ông Đỉnh tìm câu việt: Rồi một ngày anh sẽ sang đây với em. Nhưng câu này không có, ông khua khoắng chân tay thế nào mà cô Nga cũng hiểu, lại khóc như mưa, nói em không cho anh về đâu, câu này cũng không có trong cuốn hội thoại. Mặt ông Đỉnh đực như ngỗng ỉa. Thấy cái mặt ông, cô Nga tưởng là cái mặt chân thành, càng khóc như mưa .

Cái số Trung Trung Đỉnh may thế. Ông đi Mỹ, Nguyễn Thanh Sơn soạn cho cả một cuốn sổ nhỏ hội thoại Việt Mỹ. Tại sân bay chị Lâm Mỹ Dạ lạc mất đâu tìm không ra. Ông Đỉnh cuống lên, đến gặp một thằng Mỹ, muốn xin nó vào tổng đài sân bay a lô hỏi chị Dạ đang ở đâu. Nhưng cuốn hội thoại của Nguyễn Thanh Sơn không có trường hợp này., ông nói bừa: For me a lô... For me a lô... thế mà thằng Mỹ cũng hiểu.

Trung Trung Đỉnh Đỉnh còn nói được For me a lô chứ ông A thì một nửa tiếng Anh, tiếng Nga bẻ đôi cũng không biết, thế mà ông là dịch giả đấy. Thỉnh thoảng đọc chùm thơ tây, đề tên ông dịch từ nguyên bản tiếng Nga, tiếng Anh mà trợn mắt há mồm. Hoá ra ông nhờ con ông dịch thô ra, rồi ông làm lại thơ, thế là thành dịch giả.

Ông còn doạ in hai tập thơ dịch của ông, một tập dịch từ nguyên bản tiếng Nga, một tập dịch từ nguyên bản tiếng Anh, thất kinh, đúng là điếc không sợ súng. Nhưng mình không dám nói, bao nhiêu bạn bè  của ông biết ông vẫn làm  mấy trò dịch ma cũng chẳng ai dám nói cả. Bạn bè bóc mẻ nhau thấy kì kì thế nào, thôi thì nhịn quách đi cho còn bạn còn bè.

Năm 1986 hay 1982 mình không nhớ nữa, mình với ông A xem bóng đá world cup, trong khi chờ đá bóng, đem phim sex ra xem chống buồn ngủ. Có phim Tấm gương của Nhật hay cực, phụ đề tiếng Anh. May cái câu chuyện đơn giản, thoại ít, phụ đề tiếng Anh toàn câu đơn giản nên mình vừa đoán vừa dịch cho ông A cũng trót lọt.

Ông A hỏi make love, take off là gì mà thấy chúng nó nói hoài vậy mày? Mình nói take off là cởi quần ra, còn make love là làm cái việc sau khi đã take off. Ông A khoái lắm, cười khà khà nói tao chỉ cần hai từ này thôi, sang tây tao giết hết gái tây. Năm 2003 ông đi Mỹ, các nhà văn Mỹ tưởng dịch giả thì nói tiếng Tây ngon lành, cứ nói chuyện lia xia, ông chỉ nhăn răng cười trừ, nói tôi chỉ biết đọc viết không biết nói.

Một bà nhà văn Mỹ mời anh đến nhà chơi. Đến cửa bà này nói với ông hãy cởi giày ra bỏ lên giá giày. Ông A nghe take off thì ngạc nhiên lắm, ông rỉ tai với một nhà văn đi cùng, nói đàn bà Mỹ ghê thật, mình vừa đến cửa nó đã bắt mình cởi quần. He he.

Xóm nhỏ của tôi

Tản văn

Quê mình ở Thị trấn Ba Đồn, xóm nhỏ của mình ở khúc giữa Thị trấn, men sông Gianh. Cái xóm khá hiền hoà, có chục nóc nhà, chưa thấy khi nào cãi nhau, vẫn thường qua lại mượn nhau gạo tiền, xin nhau mắm muối.

Nhà mình ở cạnh 3 nhà. Phía trước là nhà ông Đái Lùn chuyên nghề ăn xin ở chợ. Ông lùn tịt, cực xấu, mũi to bằng quả cà, da mặt sần sùi trông gớm chết. Ở cạnh nhà ông đúng 7 năm, chỉ nghe ông Đái Lùn nói đúng một tỉếng: Bình! Ấy là khi ông gọi con Bình. Mỗi ngày ông gọi con Bình ba lần, sáng sớm đi học và hai bữa cơm. Nghe quen đến nỗi mỗi lần nghe tiếng “ Bình!” là mình thấy đói bụng liền.

Vợ ông tên gì quên rồi, chỉ nhớ rất đẹp, tức đẹp hơn ông rất nhiều. Mạ mình, bác Thông gái cũng không đẹp bằng bà. Không hiểu sao bà lại lấy ông Đái  Lùn, đã xấu lại ăn mày quanh năm ở đình chợ. Con Bình thì cực đẹp, nghe nói vừa mới lọt lòng nó đã có hai bím tóc xinh xinh, giống Hỉ Nhi trong phim gì đó của Trung Quốc, cả thị trấn chạy đến xem.

 Vợ ông Đái Lùn hát rất hay, khi nào rửng mỡ hai vợ chồng tu chừng nửa lít rượu, bà cất tiếng hát líu lo Rượu ta nấu nó cho rượu lậu/ muối ta làm nó bảo muối gian… Ông Đái Lùn lấy đũa gõ soong queng queng queng, thỉnh thoảng lại hét rống lên, nói oa chà, cha tổ đế quốc thực dân. Mọi người cười, nói Đái Lùn chửi chi chửi lắm rứa hè. Ông cười khơ khơ khơ, nói oa chà, ăn mày ăn xin không chửi Đế quốc thực dân thì chửi ai.

Phía sau bên trái nhà ông Đái Lùn là nhà ông cu Hoi. Ông có tật run, tay run, miệng run, chẳng nói gì làm gì mà mồm miệng tay chân cứ run bần bật. Mình bốn tuổi, ngồi há mồm há miệng nhìn cái tay ông gắp thức ăn chao qua chao lại, cứ sợ thức ăn văng đi mất.Vì tật run ông cu Hoi chẳng làm gì, chỉ nuôi bò, cứ mỗi lần 4 con, bán lứa này nuôi lứa khác, chỉ thế thôi nhưng nhà ông sống ung dung.

Ông Cu Hoi có tài đặt vè, lại rảnh rỗi nên ngày nào ông cũng có vè, bất kì ai quen biết ông đều có vè,  mình nhớ như in bài vè ông làm cho mình: Vè vẻ vè ve/ nghe vè thằng Lập/ mạ thì đòi đập/ ba thì đòi la (mắng)/ ăn rồi không chịu đòi ga ( đuổi gà)/ đi nhà ngườì ta mà nhởi ( chơi)/ cơm thì đang xới/ về hỏi cơm đã chín chưa/ mi mới ăn cơm trưa/ răng đã kêu đói bụng. Ông có bài tổng kết những đàn ông trong xóm hồi đó, ai cũng nhớ: Cu Tư giỏi vẽ, Cu Lễ giỏi ăn, Cu Tăng giỏi cãi, Cu Lại giỏi bơi, Cu Cời giỏi đ.

Chuyện gì xảy ra trong Thị trấn hay dở tốt xấu ông đều có vè hết, đến nay người nhớ bài này, ngươì nhớ bài kia, nếu có ai kì công sưu tầm cho đủ, bảo đảm không dưới chục vạn bài, không thèm nói ngoa.

Bên trái là nhà ông Dương Mạnh Tuyển. Ông làm thợ may, may giỏi, khi nào cũng đông khách. Con cái ông Tuyển đều đẹp trai xinh gái học giỏi, đặc biệt hai anh con trai Dương Toàn Thắng và Dương Mạnh Đạt nổi tiếng khắp huyện.

 Anh Dương Mạnh Đạt thì hết chê. Anh hát hay, đàn giỏi, lại biết sáng tác nhạc nổi tiếng khắp huyện. Hồi anh học lớp 10 đã làm bài hát Như những cánh chim bay, thành bài trường ca, bốn chục năm rồi học sinh Trường cấp III Bắc Quảng Trạch vẫn hát. Ai hỏi mình ở đâu mình đều nói ở gần nhà anh Mạnh Đạt là người ta biết liền.

Xưa Ái Vân nổi tiếng đẹp nhất nước, hát hay, đóng phim Chị Nhung đẹp như tiên sa, coi như một siêu sao. Tụi mình chỉ dám đứng ngước lên ngưỡng mộ, không khi nào dám nghĩ sẽ được gặp Ái Vân một lần. Thế mà (năm 1978) anh Mạnh Đạt đem Ái Vân về nhà mấy ngày, lượn đi lượn lại khắp Thị Trấn. Một vạn dân Thị Trấn suốt ngày nức nở. Mình ỷ thế gần nhà anh, được nhìn Ái Vân rất gần, có lần Ái Vân còn nhờ múc nước giếng cho chị rửa chân, sướng rêm ngườì.

Còn một nhà nữa là nhà anh Quách Mạnh Lân ở cuối xóm. Anh thoát li đi văn công từ 17 tuổi nên mình không gặp anh lần nào, chỉ thấy anh trên sân khấu thôi. Anh nổi tiếng như cồn khắp tỉnh. Anh sáng tác rất nhiều bài hát tỉnh ca. Mình nhớ bài hát gì đó có câu Năm trăm chiếc máy bay rơi trên đất Quảng Bình bà con ta ơi. Anh Lân là niềm tự hào của Thị trấn Ba Đồn, ông Phổ chủ tịch Thị trấn gọi anh là đứa con ưu tú của quê hương.

Thầy Phan Xuân Hải cũng là đứa con ưu tú của quê hương, nhà thầy sát sau nhà mình. Thầy cao to như vận động viên bóng chuyền, đẹp trai cực, dạy văn rất giỏi, vẽ truyền thần nổi tiếng khắp tỉnh. Thầy chuyên vẽ Bác Hồ, hầu hết các tranh Bác Hồ trong huyện trong tỉnh đều do thầy vẽ. Đời thầy là cả một thiên tiểu thuyết, chuyện này nói sau.

Con nít trong xóm quanh đi quẩn lại chỉ mấy đứa, con Bình con ông Đái Lùn, con Tiểu Hoa con thím Mơ, thằng Dương Toàn Thắng con ông Dương Mạnh Tuyển và thằng Dưong Viết Hoà con ông cu Mại. Nhà thằng Hoà ở sát nhà ông Dương Mạnh Tuyển, thằng này hay lắm, làm thơ lia xia, chỉ thấy đăng báo  tường chứ chả có báo nào đăng cả, thế mà nó khoe loạn cả lên. Có hôm nó nói tối qua Xuân Diệu bình thơ tau trên đài, ông nói: Vể tình yêu đất nước, nhà thơ Dương Viết Hoà đã viết… Tụi mình châu lại nhao nhao, nói cứt cứt đom đom, nhà thơ Xuân Diệu mà thèm biết mi.

Nhưng nó rất có khiếu âm nhạc, học Trường âm nhạc Huế rất được bạn bè nể trọng. Thầy giáo dạy nhạc của nó là một người Nga, tên gì quên mất rồi, nói tôi dạy nhạc hai chục năm chưa thấy sinh viên nào tài hoa như Dương Viết Hoà. Chẳng hiểu sao năm cuối nó đi vệ sinh viết khẩu hiệu đả đảo linh tinh trong hố xí bị tóng tù mấy năm, nó cũng tàn đời từ đó.

Hi hi cái xóm nhỏ xíu vậy mà toàn dân văn nghệ. Vui nhất là ba ngày tết, năm nào xóm cũng liên hoan văn nghệ Mừng xuân mừng Đảng. Trang trí sân khấu là thầy Hải, thầy vẽ đôi bồ câu hoà bình cắp khẩu hiệu Mừng Xuân mừng Đảng bay giữa trời xanh. Tụi mình đứng nhìn thầy cắt cắt dán dán, mồm miệng xuýt xoa, nói đẹp hè đẹp hè.

Anh Dương Mạnh Đạt cầm đũa chỉ huy dàn hợp ca mấy chục người hát bài Ba Đồn niềm tin và hy vọng. Anh Quách Mộng Lân kéo đàn accordion cho tốp nữ hát bài Quảng bình quê ta ơi. Bạn của anh Lân là anh Nguyên Nhung ở làng Quảng Hoà về chơi cũng lên hát bài Đàn môi, anh chỉ hát một lần mà mấy chục năm rồi mình vẫn nhớ như in: Em ơi đàn môi đây đàn môi này… gửi gắm ngàn niềm tin, dù xa xôi lòng em vẫn đợi chờ.

Hay nhất là màn văn nghệ xóm. Vợ ông Đái Lùn lấy nhựa hạt mồng tơi bôi má thay son, đu đưa đu đưa, tay múa miệng hát Rượu ta nấu nó cho rượu lậu/ muối ta làm nó bảo muối gian…Ông Đái Lùn ngồi cánh gà gõ nhịp queng queng queng, thỉnh thoảng lại hét rống lên, nói oa chà, cha tổ đế quốc thực dân.

Màn độc diễn của ông cu Hoi thì tuyệt chiêu. Ông chống gậy bước lên sân khấu, tay chân mồm miệng run lẩy bẩy trông đã buồn cười, bà con vỗ tay nói rồi rồi, cu Hoi lên rồi. Ông vung cái gậy, trợn mắt nói lớn huơ này bà con, bữa hôm ni cu Hoi xin kể chuyện... Mọi người vỗ tay rào rào, sướng ngây ngất.

Tụi mình nhìn nhau xuýt xoa, nói hay hè hay hè. Mấy chục năm rồi bây giờ nhớ lại vẫn còn xao xuyến. Chẳng ngờ sau này mình trở thành nhà văn, Tiểu Hoa là diễn viên gạo cội của Đoàn kịch nói Bình trị thiên, sau này là Đoàn ca kịch Huế. Nó tham gia phim Đời cát và Trái tim bé bỏng, vai nào nó đóng cũng đạt. Thu Bình là nghệ sĩ đàn tam thập lục Đoàn Tuồng Huế. Dương Toàn thắng là nhà thơ và nhà phê bình, chỉ tiếc nó mất sớm quá, chưa đầy 40 tuổi. Chỉ có thằng Dương Viết Hoà bỏ nhạc bỏ thơ, suốt ngày cặm cụi phê bình triết học, hết khen Platon đến chê  Socrates, rầu đời.

Bây giờ cái xóm nhỏ không còn nữa, ngôi nhà duy nhất còn mãi đến giờ là nhà thầy Phan Xuân Hải nhưng thầy cũng đã mất, nhà thầy cửa đóng then cài. Người ta xây lên ở đấy Đài truyền thanh huyện, loa truyền thanh bền bỉ nói suốt ngày đêm. Buồn.

Ôi Huế của ta

[caption id="attachment_5981" align="alignleft" width="250" caption="Hàng cây đại duyên dáng dọc Hộ Thành hào trước kỳ đài khi chưa bị bứng - Ảnh: Văn Thanh"][/caption]Mấy hôm nay đi đâu cũng nghe dân Huế bàn ra tán vào việc Ban tổ chức Festival Huế đã bứng đi 20 cây đại cổ thụ hàng trăm năm tuổi  dọc Hộ Thành Hào, ngay trước kỳ đài Huế, thuộc khu Đại Nội để tiện cho việc dựng sân khấu của chương trình Hành trình mở cõi  sẽ diễn  ra tối 10/6. Rõ là vui chơi một đêm phá hỏng trăm năm.

Ông Phùng Phu, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết các cây đại sau khi bứng đi sẽ được bảo quản, chăm sóc và trồng lại ngay sau khi chương trình kết thúc. OK. Có thể hàng cây đại sẽ không chết nhưng điều quan trọng là hàng cây trăm năm này không phải là thứ cây thường, nó đã trở thành vật linh của xứ Huế

Hàng cây đại trước kì đài Huế mấy trăm năm này đã mọc rễ trong tâm thức người dân Huế mấy trăm năm rồi, không ai có quyền sàm sỡ với hàng cây chứ đứng nói bê đi bứng lại. Ông Phùng Phu tiết lộ:“Trong các kỳ festival trước chúng tôi cũng đã bứng cây rồi sau đó trả lại nguyên trạng, có ảnh hưởng gì đâu”  ( Theo báo Thanh niên). Té ra người ta đã bứng đi trồng lại hàng cây đại này nhiều lần rồi. Ngao ngán.

Cách đây mấy tháng người ta đã cho phép dời xếp vào góc tường toàn bộ Long vị, bàn thờ của vua Minh Mạng, Hoàng hậu cùng dòng tộc tại chánh điện lăng Minh Mạng để đoàn làm phim Trần Thủ Độ quay phim, dư luận đã rất phẫn nộ. Ông Phùng Phu ( Lại vẫn ông Phùng Phu!) đã nói: “Phim này được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt thực hiện cảnh quay. Việc đoàn làm phim thực hiện tại lăng Minh Mạng và có di dời hiện vật như vậy nhưng họ sẽ trả lại nguyên trạng như ban đầu. Nếu quay ở lăng khác cũng làm như vậy thôi. Không lẽ cấm không cho họ làm?” Còn ông Ngô Hòa, Phó chủ tịch UBND tỉnh cũng đã nói tỉnh bơ đoàn phim sẽ trả lại nguyên trạng như ban đầu.

Vấn đề không phải là dọn đi rồi sắp lại là xong. Chốn linh thiêng của Cố Đô không phải là góc bếp nhà mình muốn làm gì thì làm, hơn ai hết những nhà quản lý văn hoá Huế phải biết rõ điều đó. Bộ cho phép làm phim  Trần Thủ Độ chứ chẳng có Bộ nào lại cho phép đoàn làm phim động đến chốn linh thiêng xứ Huế. Còn nếu bảo nơi thờ vua không phải chốn linh thiêng thì hết nói, bó tay chấm com.

Vừa rồi chúng tôi ra Huế có nghe một số hoạ sĩ Huế cho biết người ta đang có dự án 700 triệu vẽ hai con rồng trên mặt Cầu Mới, vắt từ bờ Nam sang bờ Bắc Sông Hương để chào mừng Nghìn năm Thăng Long- Hà Nội. Thật nực cười. Vẽ hai con rồng trên mặt cầu thì đứng đâu để mà xem, không lẽ cho dân Huế lên máy bay trực thằng nhìn xuống.

Điều đó cũng không quan trọng, cái chính rồng là linh vật nghìn năm Thăng Long một khi nằm trên mặt cầu thì sự xúc phạm vật thiêng này sẽ diễn ra hàng ngày. Không lẽ để người ngựa xe cộ ngày đêm dẫm đạp, chà đi xát lại linh vật nghìn năm sao, thật vô lý hết sức. May thay dự án này đã bị dẹp bỏ.

Ôi Huế của ta, ta có Huế tự hào. Các nhà quản lý văn hoá Huế phải làm sao để mỗi khi dân Huế hát câu này không bị ngượng mồm, một lời tình thật xin thưa.

Nghiện trăm phần trăm

Chả biết từ khi nào thiên hạ nghiện món trăm phần trăm, bất kì cái gì cũng muốn có trăm phần trăm, không được một trăm phần trăm thì không chịu nổi, cứ làm như không được trăm phân trăm thì chết bất đắc kì tử không bằng.

Thỉnh thoảng ta laị bắt gặp những cái thông báo rất tức cười. Ở một trường đại học, lớp trưởng

 viết cái thông báo như thế này: Ngày mai Ban giám hiệu dự giờ, yêu cầu 100% có mặt, tuyệt không ai được bận việc, ốm đau. Loa truyền thanh phường ra thông báo: Để đảm bảo 100% cử tri đi bầu cử, phường yêu cầu những ai đi vắng hoặc ốm chết phải trình diện báo cáo trước ngày bầu cử.

Chuyện đóng bảng Gia đình văn hoá mới cũng là tấn bi hài trăm phần trăm. Nhiều gia đình nhận được bằng công nhận Gia đình văn hoá mới cứ ngơ ra, chẳng hiểu bầu bán khi nào mà nhà mình lại được, nhiều nhà chẳng hiểu thế nào là gia đình văn hoá mới vẫn được nhận bằng như thường.

Tổ trưởng tổ dân phố yêu cầu bà con đóng khung lồng kính treo cái bằng lên, tất nhiên chẳng có ai treo, khoe gì còn được chứ khoe nhà mình là nhà có văn hoá mới thì ngượng chết. Chẳng ai treo thì phường treo giùm, không treo lên làm sao người ta biết phường mình đạt 100% Gia đình văn hoá mới, thế là phường đùng đùng cho người kẻ biển giùm, cho người đến đóng ngay trước cửa mỗi nhà, chả cần biết nhà nào văn hoá mới nhà nào văn hoá cũ, bất kì nhà nào cũng đóng cái biển Gia đình văn hoá mới. Nhiều nhà phản đối không cho đóng cũng cứ đóng, không đóng sao được trăm phần trăm .

Dù gì thì chuyện đóng biển Gia đình văn hoá mới cũng là chuyện thi đua, chuyện phong trào có thể thông cảm được chứ chuyện Hà Nội phấn đấu 100% công chức là tiến sĩ đã làm cho thiên hạ một phen toát mồ hôi hột. Cứ cái đà này rồi đến hết thế kỉ 21 dân Việt ta chắc chắn một trăm phân trăm giáo sư tiến sĩ , thất kinh.

Nhà báo Trương Duy Nhất thường trú tại Đà Nẵng, anh vừa cho biết một chuyện trăm phần trăm rất là vui. Thông tin từ trang web Đà Nẵng cho hay: Về cơ bản, đến nay Đà Nẵng đã triển khai xong hệ thống thư điện tử trong hoạt động của cơ quan nhà nước theo chỉ thị số 34/2008/CT-TTg của Thủ tướng chính phủ. 100% đơn vị, cơ quan chính quyền các cấp và 100% cán bộ, công chức của thành phố được trang bị hệ thống thư điện tử để phục vụ công việc từ hơn 1 năm qua. Cha chà, Hà Nội nhiều giáo sư tiến sĩ còn chưa biết i meo i méo vuông hay là tròn mà một trăm phần trăm công chức Đà Nẵng đều xài được i meo thật quá phục quá phục.

Một ngày đẹp giời Trương Duy Nhất gọi điện cho một ông xếp, chức cũng to to, nói tôi muốn gửi cho ông một tài liệu, địa chỉ hộp thư điện tử của ông thế nào để tôi meo cho? Ông này trả lời cái rụp, nói ừ, cứ gửi meo cho mình về… 42 Bạch Đằng, Đà Nẵng!

Có thể nói không ngoa dân ta nghiện ngập trăm phần trăm, nghiện rất nặng. Khắp các ngành nghề không nơi nào không nghiện. Chỉ một nơi cả gan cai nghiện, đấy là ngành giáo dục. Họ đã chống lại cơn nghiện bằng cách học thật thi thật, kết quả tốt nghiệp cả nước chưa đạt 70%, có trường đạt 0% học sinh tốt nghiệp.

 Sợ quá, ngành giáo dục không dám cai nghiện nữa, thi tốt nghiệp lại tiếp tục đạt trăm phần trăm, công khó xây dựng hai tốt bốn tốt đổ xuống sông xuống biển. Thế mới biết cai nghiện trăm phần trăm còn khó hơn cai nghiện thuốc phiện. Hu hu

Thạch Quỳ, ông đồ gàn xứ Nghệ

[caption id="attachment_5826" align="alignleft" width="268" caption="Thạch Quỳ, ký họa của Đỗ Trung Quân"][/caption]

Mấy hôm đi chơi khu 4, tới Vinh vào buổi trưa nắng  gắt, mấy anh em tìm chỗ nào mát mẻ nghỉ ăn trưa, nhác thấy khách sạn 3 sao có tên Thượng Hải, bình thường chẳng dám sờ vào mấy khách sạn lắm sao này đâu nhưng thấy cái tên hơi lạ, nói thật là ngứa mắt nên rủ nhau kéo vào, xem thử chủ khách sạn có phải là ông Tàu không.

Té ra không phải, chủ khách sạn có tên là Thượng Hải thì lấy tên khách sạn thế thôi. Giám đốc điều hành là một anh đẹp trai lồng lộng thấy Đỗ Trung Quân thì mừng lắm hết lòng đón tiếp, anh em được bữa no say nhờ Quân, ai nấy cười tít mắt. Khi tiễn mình ra xe, anh Giám đốc điều hành  ghé sát tai mình thì thầm, nói anh Lập về Vinh không ghé thăm bác Thạch Quỳ chút à, mình chẳng biết nói sao chỉ cười trừ.

Mình gọi điện cho Tuyết Nga, nói Thạch Quỳ dạo này thế nào. Tuyết Nga cười hi hi, nói ôi giời như một bộ rể bị bật ra khỏi đất, đắp chăn ngủ suốt ngày, chán đời lắm. Lại còn đẻ ra trường phái thơ bộ xương. Mình nói thơ gì, Tuyết Nga lại cười hi hi hi, nói thơ bộ xương. Mình nói thơ bộ xương là thơ gì, Tuyết Nga cười hi hi hi, nói em có biết thơ gì đâu, ông này mỗi ngày không đẻ ra một cái gì mới là không chịu nổi.

Kỳ thực trong bụng cũng muốn gặp Thạch Quỳ lắm nhưng chương trình đã set up từ Hà Nội mình chẳng dám thay đổi, sợ phiền anh em. Thêm nữa mình đã hai chục năm rồi không đến nhà anh, quên mất nhà, điện thoại lại không có. Đó cũng chỉ là chuyện nhỏ, cái chính là mình sợ anh em không quen tính cách ông đồ gàn xứ Nghệ, mất vui.

Cái ông đồ gàn này đẻ ra dưới chân núi Quỳ tính cách cứng như đá, đến xứ Nghệ hỏi trăm người thì có đến trăm rưỡi người biết anh nhưng đa phần đều nể sợ, chơi thân thì rất hiếm. Mình đến Hội văn Nghệ hỏi nhà Thạch Quỳ đâu, ai cũng nhiệt tình chỉ dẫn, hẹn đến chơi nhà anh thì mắt trước mắt sau nói cười nhàn nhạt, kiếm cớ chuồn hẳn.

Tính gàn có từ thời trẻ, làm giáo viên toán dạy cực siêu nhưng soạn giáo án chẳng giống ai, lên lớp chẳng giống ai, chấm điểm chẳng giống ai, đối xử với học trò cũng chẳng giống ai. Anh nói với học trò tôi ăn lương nhà nước không phải để đi truyền thụ kiến thức đâu nhé, các anh chị đừng có mơ, lương nhà nước trả tôi chỉ vừa đủ cho tôi gợi mở kiến thức thôi, kiến thức không phải mấy món đồ mồi thầy cô bày ra cho các anh chị chén đâu, muốn giỏi giang thì liệu thần hồn tự đi mà kiếm lấy .

Có người nghe được hỏi anh tại sao lại nói với học trò như vậy, anh cười khấc khấc, nói bởi vì học trò của tôi không phải là những con vẹt, chúng là con người, con người viết hoa hẳn hoi đấy nha chứ không phải hạng cá ươn như các anh đâu. Từ khi vác ô đi làm anh công chức nhà nước Thạch Quỳ đả đồng sự kiểu đó nhiều vô thiên lủng, người ngoài nghe sướng rêm, kẻ trong giận tím ruột.

Khoảng năm 1967, 1968 chi đó khi anh còn dạy ở miên tây Nghệ An, nghe có người xin ra HTX, nhà trường cử anh về tận nhà gặp gỡ động viên giải thích cho người này. Anh tới hỏi răng bác bỏ HTX? Người này cười cái hậc, nói tui như con gà, muốn ở trong chuồng lắm chớ! Nhưng trong chuồng có con cáo, có ai bắt cáo cho mô mà vô. Thạch Quỳ gật gà gật gù, nói hay hay giỏi giỏi, rồi đi kể chuyện khắp nơi. Ông xếp huyện gặp Thạch Quỳ, nói anh là thầy giáo tại sao lại đi tuyên truyền lời lẽ của bọn phản động. Thạch Quỳ cười khấc khấc, nói chính bác mới là thằng phản động, bởi vì bác cấm đoán những lời nói thật.

Tất nhiên sau đó Thạch Quỳ mất dạy, hi hi. Anh bỏ giáo dục sang hẳn làng văn nghệ, tình hình chẳng khá hơn, đồ gàn gặp đồ lót đồ hèn đồ dơ chịu làm sao thấu. Năm 1979, 1980 chi đó anh làm bài thơ Với con ai cũng khen hay, báo Nhân dân đăng lại đàng hoàng nhưng trong tỉnh nổi lên một cơn sóng thần phản ứng dữ dội. Xuân Diệu ba chân bốn cẳng chạy về Vinh, Hội nhà văn cử hết đoàn này sang đoàn khác về giải thích này nọ nhưng chẳng ăn thua, cơn sóng thần ngày một lan toả, ai cũng lo cho anh, mình cũng lo. Mình gặp anh ở Hà Nội, nói răng rồi tình hình răng rồi, anh nhăn răng cười, nói tình hình là rất tình hình. Rồi anh nốc cạn ly rượu, nhổ nước bọt cái toẹt, nói è he, mần cặc chi tao.

Dạy học bỏ dạy, làm tạp chí văn nghệ được mươi số cãi nhau với mấy ông khóm róm không xong, anh phất áơ “ từ quan”, nói è he ẻ ẻ quẹt quẹt, ba vạn cũng bỏ. Năm 1996 gặp anh ở Hà Nội, anh kéo mình vào quán, nói này, ông làm báo với tôi nhé, thằng bạn tôi ở Bộ giao thông mời tôi ra làm báo Tiếng còi. Mình cười hì hì, nói anh thổi còi hay bạn anh thổi còi? Nếu hơi của anh còn việc thổi là của bạn, anh có chịu không. Anh uống cạn chén rượu, nhổ nước bọt cái toẹt, nói rứa thì ẻ vô.

Được vài tháng gặp anh ở ga, anh kéo vào quán, nói tôi lại về Nghệ đây. Mình hỏi sao, anh ngồi yên không nói, uống rượu tì tì, một lúc nhổ nước bọt cái toẹt, vỗ vai mình cái bộp, nói này ông, tôi sống với mấy đứa ác còn dễ chịu hơn sống với mấy đưa ngu. Mình chẳng biết nói sao, chỉ khẽ vỗ nhẹ vai anh, nói thôi anh về quê tiếp tục công tác rượu chè gái gú cho khoẻ xác. Anh nhăn răng cười, nói phải phải, mạng tôi chỉ hợp với gái thôi, chẳng hợp với thằng đéo nào.

Mình cười khì, nói anh phét vậy thôi chứ anh tán gái vụng bỏ cha. Mấy cô yêu thương ngưỡng mộ thì anh coi người ta bằng nửa con mắt, mấy cô coi anh bằng nửa con mắt thì anh đánh đu suốt đời, cuối cùng xôi hỏng bỏng không. Anh cười khấc khấc khấc, nói rứa mới đồ gàn. Tôi mê gái từ lúc sáu tuổi, không nói phét đâu nhé, các cô gái đẹp trong làng tôi đều mê, bất kể họ hơn tôi vài chục tuổi. Ra đồng tôi cứ bám theo họ, lắm khi họ phát điên, đuổi đánh chí chết. Đường từ làng ra đồng có hai hàng cây xương rồng, cứ một đoạn tôi lại khắc tên một cô tôi mê vào cây xương rồng, sáu bảy chục cô cả thảy. Cô nào cười chồng tôi mò đến đám cưới đứng đầu ngõ đái một phát rồi bỏ chạy, coi như trả thù xong. Dứt lời anh cười to, nói bây chừ thì đi mô cũng mò về mụ Nhã, ẻ vô gái gú, quẹt quẹt.

Chị Nhã vợ anh xưa xinh đẹp nhất làng, yêu anh từ 13 tuổi, đến 16 tuổi thì theo anh bôn ba cho đến bây giờ, khổ đau đói nghèo đắng cay đủ hết không một lời ca thán. Hôm mình đến chơi nhà, bất ngờ thấy chị quá xinh đẹp so với anh. Chị lúi húi tất tả hết vào bếp xáo nấu, ra vườn hái rau, xuống bể rửa chén, nói mãi chị mới chịu ngồi vào mâm. Hồi này xứ Nghệ có phong trào nuôi hươu sao, một con hươu cái đến mấy chục triệu. Anh khoác vai chị hôn cái chụt, nói em có biết anh mơ gì không, anh mơ sáng mai ngủ dậy, bên anh không phải là em mà là một con hươu sao.

Mọi người cười, chị cũng cười rất tươi. Mình nói anh nói thế mà chị không giận anh à. Chị lườm yêu anh, nói cả tỉnh cả nước giận ông này rồi, chị giận nữa thì ông sống với ai. Anh cười khấc khấc khấc, nói anh nói chơi vậy thôi, bây giờ anh vô dụng rồi, anh ước anh biến thành con hươu sao để em bán đi lấy tiền nuôi con không thì cực quá.

Chị không cười, nước mắt rân rấn. Anh cười khấc khấc khấc, chẳng phải cười, nghe như anh cố khạc ra mấy cục đắng ngắt.

Qui hoạch Thủ đô, cộng vào hay trừ đi?

Đồ án quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, theo đó Hà Nội sẽ có diện tích 3.200 km2 gấp 3,4 lần diện tích hiện nay với dân số 10 triệu người và “ trở thành thủ đô số 1 châu Á”, đã gây sốc cho không ít người.

Vấn đề quan trọng nhất, cũng là vấn đề căn bản đầu tiên, là tại sao lại phải  mở rộng Hà Nội to lớn như vậy?  Thoạt tiên câu hỏi rất dễ trả lời, rằng hiện nay dân số Thủ đô đã lên tới 3.400.000 người , tức là đã gấp 3 lần sức chứa của hệ thống hạ tầng vốn có, dự kiến đến năm 2030 dân số Hà Nội lên đến 10 triệu người. ; và rằng chúng ta cần phải xây dựng một thủ đô to đẹp “là  trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, công nghệ… không chỉ của Việt Nam, mà còn của cả khu vực và thế giới”.

Câu trả lời có vẻ có lý kia ngẫm kĩ sẽ thấy rất nhiều bất cập. Trước hết mở rộng Thủ đô để giải quyết dân số là một biện pháp hết sức thụ động và sẽ không có hồi kết. Nếu tính đến năm 2030 dân số 10 triệu dân để mở rộng Thủ đô chứa được số dân đó thì đến năm 2050 dân số ức đoán  sẽ là 20 triệu , khi đó diện tích Hà Nội phải gấp đôi, tức diện tích lên đến 6.400 km2. Cứ theo đó mà suy thì đến năm 3000 Thủ đô Hà Nội phải chiếm gọn cả đồng bằng  Bắc Bộ.

Bài toán dân số cho Thủ đô phải là bài toán trừ đi chứ không phải cộng vào. Với tầm nhìn đến năm 2050 việc cần làm và phải làm cho được là giảm đến tối đa chênh lệch mức hưởng thụ văn hoá và kinh tế giữa nông thôn và thành thị, giữa Thủ đô và các thành phố khác, đặc biệt các thành phố vệ tinh của Thủ đô. Một khi người dân sống ở Thủ đô không có một đặc lợi nào so với dân các thành phố khác thì tự khắc bài toán dân số vụt tăng của Thủ đô sẽ được giải quyết. Ở Mỹ người ta không chen nhau vàoWashington bởi vì mức sống ở  Washington  chẳng tốt hơn các nơi khác, thậm chí kiếm sống ở  hai bang Maryland và Virginia cạnh đấy còn tốt hơn cả kiếm sống ở Washington.

Rất dễ thấy việc giảm bớt dân số Thủ đô theo cách bình đẳng hoá mức sống dân Thủ đô với dân các thành phố vệ tinh tốt hơn rất nhiều so với việc ra sức cơi nới Thủ đô để chạy đua với việc dân số leo thang, và dù việc bình đẳng hoá mức sống không dễ dàng gì, thậm chí vô cùng khó, cũng dễ hơn đỡ tốn kém hơn việc liên miên mở rộng Thủ đô.

Bài toán trừ đi cho Thủ đô phải được tính đến định nghĩa Thủ đô, nó  là trung tâm chính trị của quốc gia hay là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, công nghệ…? Nếu xác định Thủ đô Hà Nội chỉ là trung tâm chính trị quốc gia còn các trung tâm kinh tế, văn hoá, khoa học, giáo dục, công nghê... thuộc về các thành phố vệ tinh và các thành phố lớn gánh vác thì có thể nói ngay chúng ta không cần mở rộng một tấc nào Thủ đô Hà Nội vẫn “ đàng hoàng hơn to đẹp hơn”.

 Việc giảm tải cho Thủ đô, chia sẻ trách nhiệm và quyền lợi cho các thành phố chẳng những tạo điều kiện cho các thành phố phát triển ngang bằng như Thủ đô mà còn tạo nền móng vững chắc cho sự bình đẳng hoá mức sống của dân, bài toán dân số cúa Thủ đô nhờ thế được giải quyết khá dễ dàng.

Trong một bài viết ở Việt nam net , khi giải thích vì sao  thủ đô Washington của nước Mỹ, từ năm 1790 đến nay vẫn chỉ có diện tích 260km2 với số dân 1 triệu người, ông Hiệu Minh đã nói rất hay rằng: “Thủ đô Mỹ  không cần to nhất thế giới, rộng nhất thế giới, đông người nhất thế giới...Nơi đây là trung tâm chính trị, ngoại giao, hành chính và đầu não quân sự, không phải là trung tâm “của tất cả” như nhiều nước khác”.

 Liệu chúng ta có từ bỏ được những cái  nhất rởm đời như nước Mỹ đã từ bỏ  để xây dựng một Thủ đô Hà Nội xinh đẹp bên sông Hồng thơ mộng hay là vẫn say sưa ham hố xây dựng một Thủ đô số 1 châu Á, một thủ đô là “trung tâm của khu vực và thế giới”? Tất cả tuỳ thuộc vào bản lĩnh văn hoá của chúng ta.